Atrakcje w: Syrakuzy
Znajdź i zarezerwuj najlepsze wycieczki, atrakcje i wyprawy.
Ortigia to serce Syrakuz — maleńka wapienna wysepka o długości niewiele ponad kilometr i szerokości 500 metrów, połączona ze stałym lądem trzema mostami i upchnięta 2700 latami historii w każdej przecznicy. Stoi tu dorycka świątynia z VI wieku p.n.e. wbudowana w barokową katedrę, źródło słodkiej wody, przy którym papirus rośnie najbujniej na północ od Nilu, normański zamek na południowym cyplu wyspy oraz targ, gdzie kanapkarz karmi cię mozzarellą, kiedy stoisz w kolejce. Ortigia nie jest jedną atrakcją — to całe miejskie dzieło sztuki, w którym każda uliczka otwiera się na morze, a każdy kamień ma swoją historię.
To najstarsza część Syrakuz, greckiej kolonii, która była niegdyś najpotężniejszym miastem Morza Śródziemnego, rywalem Aten i miejscem narodzin Archimedesa. Dziś Ortigia jest wolna od ruchu samochodowego, przyjazna spacerom i tak zwarta, że całą wyspę można obejść w 40 minut — ale będziesz chciał zostać tu na całe dni. Ten przewodnik prowadzi cię od Świątyni Apollina przy północnym wejściu do Castello Maniace na południowym cyplu, przez place, traktiernie i ukryte kąpieliska w skałach.
Chcesz mieć przegląd całego miasta? Przeczytaj nasz przewodnik po Syrakuzach. A dla całej wyspy: przewodnik po Sycylii.
Historia i tło
Ortigię założyli greccy koloniści z Koryntu w roku 734 p.n.e. — w tym samym roku co Giardini Naxos nieco dalej na północ. Wyspę wybrano ze względu na osłonięte położenie, źródło słodkiej wody (Aretuza) i naturalny port. W kolejnych stuleciach Syrakuzy urosły do jednego z najpotężniejszych miast starożytności, tak wielkiego, że Ateny wysłały całą flotę, by je zdobyć, w roku 415 p.n.e. — i poniosły katastrofalną klęskę. Archimedes, matematyk i wynalazca, urodził się tutaj około 287 p.n.e. i zginął, według legendy, gdy rzymscy żołnierze zajmowali miasto w roku 212 p.n.e., w trakcie kreślenia obliczeń geometrycznych na piasku.
Po Rzymianach przyszli Bizantyjczycy, Arabowie (którzy w 878 roku zamienili katedrę w meczet), Normanowie, Hiszpanie i Burbonowie. Katastrofalne trzęsienie ziemi w roku 1693 zniszczyło wschodnią Sycylię — i właśnie dlatego Ortigia jest dziś harmonijną barokową wyspą. Gdy miasto odbudowywano, użyto tego samego złocistego wapienia i tego samego języka sycylijskiego baroku, który widać w Noto i Ragusa Ibla. Efektem jest wpisane na listę UNESCO stare miasto, gdzie greckie kolumny, normańskie wieże i barokowe fasady sąsiadują w obrębie jednej przecznicy.
Atrakcje na Ortigii
Tempio di Apollo — najstarsza dorycka świątynia Sycylii
Pierwsze, co napotykasz po przejściu przez Ponte Umbertino, to świątynia. Nie muzeum, nie odgrodzona ruina — świątynia, zagłębiona kilka metrów poniżej poziomu ulicy, otoczona kawiarniami i straganami. Tempio di Apollo zbudowano na początku VI wieku p.n.e. i jest to najstarsza dorycka świątynia na Sycylii — starsza niż wszystko w Agrigento, starsza niż Segesta. Świątynia jest poświęcona Apollinowi, bratu bliźniakowi Artemidy, a według mitu oboje bogowie narodzili się właśnie tutaj, na Ortigii.
To, co pozostało, to fundament, kilka ułamków kolumn i jedna zrekonstruowana kolumna w narożniku — ale to wystarczy, by zrozumieć skalę. Na przestrzeni wieków świątynia była bizantyjskim kościołem, arabskim meczetem, normańskim kościołem i hiszpańskimi koszarami. Dziś nie można zejść do samego wykopaliska, ale całe założenie widać z poziomu ulicy. Zarezerwuj 10–15 minut i przyjdź najlepiej wcześnie rano, zanim otworzy się targ.
Praktycznie: Bezpłatny widok z ulicy przez całą dobę. Brak opłaty za wstęp. Znajduje się tuż przy Piazza Pancali, zaraz za Ponte Umbertino.
Piazza del Duomo — jeden z najpiękniejszych placów Włoch
Jeśli masz na Ortigii tylko godzinę — spędź ją tutaj. Piazza del Duomo to wydłużony, lekko wygięty plac, obramowany barokowymi pałacami ze złocistego wapienia, z katedrą jako crescendo pośrodku. Rankiem plac jest cichy, a słońce sprawia, że fasady płoną. Wieczorem zapala się oświetlenie, a stoliki wystawiane są z barów wzdłuż brzegu. Usiądź na jednym z tarasów kawiarni, zamów spritza albo granitę i pozwól, by kamień zrobił swoje.
Plac jest wolny od ruchu, lekko opadający i otoczony kilkoma z najbardziej godnych uwagi budowli Ortigii: katedrą, Palazzo Vermexio (dzisiejszym ratuszem), Palazzo Beneventano del Bosco oraz niewielkim kościołem Santa Lucia alla Badia, gdzie znajdziesz „Pogrzeb św. Łucji” Caravaggia z 1608 roku (wstęp wolny, otwarte w większość dni, lecz zamknięte w poniedziałki).
Duomo di Siracusa — świątynia, która stała się katedrą
Katedra przy Piazza del Duomo to jedna z najbardziej osobliwych i fantastycznych budowli Europy: grecka świątynia wbudowana w barokowy kościół. Pierwotnie stała tu Świątynia Ateny, zbudowana w V wieku p.n.e. po zwycięstwie tyrana Gelona nad Kartaginą w bitwie pod Himerą w roku 480 p.n.e. Była to dorycka świątynia z 6 kolumnami na bokach krótszych i 14 na dłuższych — i, co niesamowite, większość kolumn stoi do dziś, wmurowana w ściany katedry.
W VII wieku biskup Zosimo przebudował świątynię na chrześcijański kościół, po prostu zamurowując przestrzenie między kolumnami. W czasach arabskich (od 878) budowla służyła jako meczet, a Normanowie przywrócili ją chrześcijaństwu po podboju w 1085 roku. Obecna barokowa fasada pochodzi z lat 1728–1753, zaprojektowana przez Andreę Palmę po tym, jak stara fasada frontowa runęła w trzęsieniu ziemi w 1693 roku. Wejdź do środka — dopiero wtedy zobaczysz antyczne greckie kolumny, masywne i porysowane, wtopione w ściany boczne. Całe wnętrze to żywa księga historii.
Praktycznie: Wstęp 2 EUR. Otwarte codziennie mniej więcej 09:00–17:30 (dłużej latem, krócej zimą). Obowiązuje strój — zakryte ramiona i kolana. Nie zakłócaj nabożeństw — poranne msze zwykle odbywają się około 08:00.
Fontana di Aretusa — źródło słodkiej wody przy morzu
Po zachodniej stronie wyspy, zaledwie kilkaset metrów od Piazza del Duomo, znajduje się jedno z najbardziej osobliwych miejsc Morza Śródziemnego: Fontana di Aretusa, okrągły zbiornik z naturalną słodką wodą wybijającą z ziemi — dosłownie pięć metrów od słonej wody morza. Sadzawka pełna jest krzyżówek, karpi koi, a przede wszystkim papirusu, rosnącego dziko w jednym z nielicznych miejsc poza doliną Nilu, gdzie roślina ta krzewi się naturalnie.
Mit: Aretuza była nimfą z orszaku Artemidy, która pewnego dnia zażyła kąpieli w rzece Alfejos w Grecji. Bóg rzeki Alfejos zakochał się i ją ścigał. Aretuza wezwała Artemidę, która ocaliła ją, przemieniając w źródło słodkiej wody i prowadząc podziemnym tunelem pod Morzem Jońskim — całą drogę aż do Ortigii, gdzie znów wybiła na powierzchnię. Alfejos podążył za nią, także przemieniony w wodę, i zmieszał swoje nurty z jej nurtami tutaj, w sadzawce. Greckie mity rządzą się własnymi prawami, ale źródło jest w każdym razie najzupełniej rzeczywiste — i zaopatruje Ortigię w słodką wodę od 2700 lat.
Praktycznie: Wstęp wolny, dostępne zawsze. Znajduje się przy Lungomare Alfeo po zachodniej stronie wyspy. Najlepsza pora: tuż przed zachodem słońca, gdy światło pada na kępy papirusu, a morze migocze w tle.
Castello Maniace — normańska straż na cyplu
Na najdalej wysuniętym południowym cyplu Ortigii stoi Castello Maniace, masywny, czworoboczny zamek zbudowany w latach 1232–1240 przez Fryderyka II Hohenstaufa — tego samego cesarza, który wzniósł Castel del Monte w Apulii. Zamek nosi imię bizantyjskiego generała Jerzego Maniakesa, który odbił miasto z rąk Arabów w 1038 roku. To bezkompromisowa konstrukcja militarna — grube mury, cztery narożne wieże i spektakularna sala z żebrowanymi sklepieniami krzyżowymi niczym w gotyckiej katedrze.
Z tarasu zamku masz 270-stopniowy widok na morze: Morze Jońskie na południu, Porto Grande na zachodzie, Porto Piccolo na wschodzie. To tutaj rozumiesz, dlaczego Grecy wybrali Ortigię — naturalny port jest jednym z najlepszych na Morzu Śródziemnym. Wewnątrz zamku znajduje się wystawa o historii miejsca, arabska łaźnia i stanowiska armatnie z epoki hiszpańskiej.
Praktycznie: Wstęp ok. 6 EUR dla dorosłych, 3 EUR ulgowy, bezpłatnie dla osób poniżej 18 lat. Cena może wzrosnąć do 9 EUR podczas wystaw czasowych — sprawdź aktualne informacje na miejscu. Godziny otwarcia bywają różne: poniedziałek często 08:30–13:30, wtorek–sobota 08:30–16:30 (czasem dłużej latem), niedziela 08:30–13:30. Ostatnie wejście około 45 min przed zamknięciem. Zabierz ochronę przeciwsłoneczną — na tarasie nie ma cienia.
Via Maestranza i Lungomare di Levante
Via Maestranza to najbardziej elegancka ulica Ortigii — wąska uliczka obramowana hiszpańskimi barokowymi pałacami z XVII i XVIII wieku. Mieszkała tu sycylijska arystokracja, a wiele pałaców wciąż ma swoje zdobne balkony z groteskami, aniołami i lwami. Wypatruj Palazzo Impellizzeri i Palazzo Interlandi Pizzuti, idąc wzdłuż niej.
Lungomare di Levante to nadmorska promenada wzdłuż wschodniej strony wyspy — wolny od ruchu odcinek, gdzie miejscowi biegają rankiem i spacerują wieczorem. Stąd zobaczysz wschód słońca nad Morzem Jońskim, a poniżej muru jest kilka małych kąpielisk w skałach, do których można skoczyć.
Targ przy Świątyni Apollina
Mercato Ortigii to jeden z najbardziej klimatycznych targów spożywczych Sycylii — garstka uliczek tuż za Tempio di Apollo, gdzie rybacy, serowarzy, masarze i warzywnicy gromadzą swoje stragany między barokowymi pałacami. Jest głośno, chaotycznie i kompletnie nieodparcie.
Godziny otwarcia: poniedziałek–sobota mniej więcej 07:00–14:00. Zamknięte w niedziele — wtedy cały targ milknie. Przyjdź wcześnie (przed 10:00) po najlepszy wybór, zwłaszcza ryb.
Co znajdziesz
Na stołach z rybami leżą świeże sardynki, miecznik, ośmiornica, labraks, małże i — jeśli masz szczęście — czerwone krewetki z Mazara del Vallo. Stragany warzywne uginają się od sycylijskich pomidorów, kwiatów cukinii, świeżych bulw kopru włoskiego, a w sezonie od słynnych pomodori Pachino z południowej Sycylii. Serowarzy sprzedają pecorino siciliano, ricotta infornata (zapiekaną ricottę) i lokalne caciocavallo. Za masarskimi ladami znajdziesz salame sant’angelo, mortadellę i suszoną pancetta tesa.
Caseificio Borderi — kanapkowa lada, która stała się legendą
W połowie targu, przy Via Emanuele de Benedictis 6, znajduje się Caseificio Borderi — delikatesy i lada kanapkowa, które stały się jednym z najsłynniejszych doznań kulinarnych Włoch. Rodzina Borderich buduje każdą kanapkę niczym dzieło sztuki: świeże pieczywo obkłada się ich własną mozzarellą (zrobioną tego samego ranka), grillowanymi warzywami, pomidorami, salami, suszoną szynką, bazylią, orzechami, miodem — decyduje zamawiający. Podczas gdy czekasz (a czekasz często 30–60 minut w kolejce), Andrea lub ktoś z rodziny karmi cię kawałkami mozzarelli, koziego sera i oliwek. To część przeżycia.
Kanapka kosztuje 8–12 EUR i jest z łatwością posiłkiem dla dwóch osób — są ogromne. Możesz też kupić ich sery, oliwki i dojrzewające produkty w sklepie.
Praktycznie: Otwarte poniedziałek–sobota około 07:00–16:00. Zamknięte w niedziele. Bez rezerwacji — to numerek w kolejce albo wciśnięcie się w tłum. Przyjdź przed 11:00, by skrócić kolejkę. Zabierz gotówkę.
Jedzenie i restauracje na Ortigii
Ortigia ma być może najgęstsze nagromadzenie dobrych restauracji na metr kwadratowy na całej Sycylii. Oto, czego szukać — i co zamawiać.
Czego musisz spróbować
Spaghetti ai ricci di mare — makaron z jeżowcami, specjalność Syrakuz. Licz się z 18–25 EUR w dobrej restauracji. Pasta alla Norma — bakłażan, pomidor, ricotta salata, bazylia (10–14 EUR). Sarde a beccafico — nadziewane świeże sardynki, klasyczna sycylijska antipasto. Caponata — słodko-kwaśna pasta z bakłażana podawana na zimno (6–9 EUR). Granita con brioche na śniadanie — migdałowa, cytrynowa albo morwowa ze słodką bułką (4–5 EUR). I zawsze, zawsze cannolo siciliano (2–4 EUR). Przeczytaj więcej o kuchni wyspy w naszym przewodniku po sycylijskim jedzeniu.
Traktiernie i trattorie
Ortigia ma dziesiątki małych, rodzinnych restauracji na parterach barokowych pałaców i przy niewielkich placach. Licz się z 25–45 EUR na osobę za dwudaniową kolację z winem domowym w typowej trattorii. Szukaj miejsc, gdzie menu jest pisane ręcznie, tylko po włosku, a dzienny połów wisi bez ceny — to zawsze dobry znak. Unikaj restauracji, gdzie kelner woła cię ze środka — dobre miejsca nie muszą werbować klientów.
Lodziarnie i kawiarnie
Zamów granita al mandorla (granitę migdałową) na śniadanie w barze przy Piazza del Duomo lub Piazza Archimede — to sycylijski standard i kosztuje 3–4 EUR z brioche. Po lody: wybieraj miejsca, gdzie lody stoją w metalowych pojemnikach z pokrywką (nie w wysokich, jaskrawych górach, które są oznaką sztucznych składników). Jedna gałka kosztuje 2–3 EUR.
Aperitivo i zachód słońca
Zachodnie wybrzeże Ortigii — od Fontana di Aretusa w dół do Forte Vigliena i Castello Maniace — jest idealne na drinki o zachodzie słońca. Kilka barów wzdłuż Lungomare Alfeo ma tarasy nad morzem, gdzie spritz albo Aperol kosztuje 6–9 EUR i podawany jest z przekąskami. Słońce zachodzi prosto w morze od października do lutego; w miesiącach letnich zachodzi nieco bardziej na północ.
Plaże i kąpiele na Ortigii
Ortigia nie jest wyspą plażową — nie ma tu dużych piaszczystych plaż. Ale morze jest zawsze 50 metrów dalej, a miejscowi wykształcili kulturę kąpieli w skałach wzdłuż brzegów wyspy.
Cala Rossa
Po wschodniej stronie wyspy, tuż na południe od Lungomare di Levante, znajduje się Cala Rossa — mała skalna zatoczka ze schodkami schodzącymi do krystalicznie czystej wody. To ulubione miejsce lokalnych kąpiących się. Brak wyposażenia plażowego, brak kiosku — zabierz własny ręcznik i wodę. Bezpłatnie.
Forte Vigliena i solarium
Po południowo-zachodniej stronie, w pobliżu Castello Maniace, leży Forte Vigliena — stara twierdza ze skałami, z których ludzie kąpią się od wczesnego ranka. Jest tu też kilka platform solarium wzdłuż Lungomare Alfeo, gdzie możesz wynająć leżak za 10–15 EUR i uzyskać dostęp do pryszniców i przebieralni.
Prawdziwe plaże w okolicy
Po piaszczystą plażę musisz wyjechać z Ortigii. Fontane Bianche, 15 km na południe, to najbliższa klasyczna piaszczysta plaża Syrakuz — długa, szeroka, z płytką wodą. Przeczytaj więcej w naszym przewodniku po plażach Sycylii. Lokalny autobus z Ortigii jedzie około 30 minut.
Noclegi na Ortigii
Mieszkanie na Ortigii — nie w nowoczesnym mieście Syrakuzy na stałym lądzie — to klucz do magicznego pobytu. Wyspa jest zwarta, wolna od ruchu, a wieczory zamieniają się w coś niemal nierzeczywistego, gdy jednodniowi turyści wyjeżdżają do domu.
Luksus (250+ EUR/noc)
Ortea Palace Hotel — luksusowy hotel w odrestaurowanym pałacu z tarasem na dachu, basenem i spa. Od 300–500 EUR/noc.
Algilà Ortigia Charme Hotel — jeden z najbardziej lubianych butikowych hoteli Ortigii, mieszczący się w XVII-wiecznym pałacu w sercu starówki wyspy. Od 220–350 EUR/noc.
Klasa średnia (100–200 EUR/noc)
Henry’s House — niewielki uroczy hotel blisko Fontana di Aretusa z widokiem na morze i osobistą obsługą. Od 150–220 EUR/noc.
Grand Hotel Ortigia — klasyczny hotel tuż przy moście prowadzącym na wyspę, z widokiem na morze i tradycyjną elegancją. Od 130–200 EUR/noc.
Budżet i B&B (60–120 EUR/noc)
Ortigia jest pełna małych, rodzinnych pensjonatów B&B mieszczących się w pałacach — szukaj na Booking lub Airbnb noclegów przy Via della Maestranza, Via Roma albo Via Cavour. Licz się z 60–120 EUR/noc za pokój jednoosobowy lub małe mieszkanie. Podróżujący z budżetem mogą też rozważyć nocleg na stałym lądzie (miasto Syrakuzy), gdzie ceny są o 30–40% niższe, i przechodzić przez most każdego ranka — zajmuje to pięć minut.
Informacje praktyczne
ZTL — nie wjeżdżaj
Cała Ortigia jest strefą ZTL (Zona a Traffico Limitato), strefą ograniczonego ruchu. Nie wolno wjeżdżać na wyspę bez zezwolenia — kamery rejestrują tablice rejestracyjne, a mandaty trafiają do skrzynki pocztowej kilka miesięcy później. Jedyne wyjątki to goście hotelowi, którzy z wyprzedzeniem zgłoszą hotelowi numer rejestracyjny.
Parking poza Ortigią
Zaparkuj na stałym lądzie i przejdź pieszo. Najlepsze opcje:
- Parcheggio Talete — duży parking w północnej części, tuż przy Ponte Santa Lucia. 1 EUR/godz., około 10–12 EUR/dzień. 5 minut spacerem do Ortigii.
- Molo Sant’Antonio — mniejszy, bliżej Ponte Umbertino. Podobna cena.
- Niektóre hotele oferują własny parking na obrzeżach — zapytaj przy rezerwacji.
Godziny otwarcia — w skrócie
- Targ (w tym Caseificio Borderi): pon.–sob. ok. 07:00–14:00, zamknięte w niedzielę.
- Duomo di Siracusa: codziennie ok. 09:00–17:30, wstęp 2 EUR.
- Castello Maniace: codziennie 08:30–13:30 (pon./niedz.), 08:30–16:30 (wt.–sob.), ok. 6 EUR.
- Tempio di Apollo: wolny widok przez całą dobę.
- Fontana di Aretusa: wolny wstęp przez całą dobę.
Waluta i płatności
Włochy używają euro (EUR). Kart płatniczych przyjmują niemal wszędzie, ale miej gotówkę na targ, małe bary i mniejsze trattorie. Jako kraj UE Sycylia (Włochy) honoruje kartę EKUZ, a Polacy nie potrzebują wizy. Sprawdź aktualny kurs wymiany przed wyjazdem.
Wskazówki na najlepsze przeżycie
Przychodź wcześnie albo późno. Między 10:00 a 16:00 napływają jednodniowi turyści z wycieczkowców i autokarów. Piazza del Duomo jest najpiękniejsza o 08:00, gdy jest pusta, a Castello Maniace najlepsze godzinę przed zamknięciem, gdy słońce zaczyna opadać.
Zjedz lunch na targu. Kanapka z Caseificio Borderi albo talerz makaronu z jednego z małych miejsc obok stołów z rybami biją 90% restauracji Ortigii — i kosztują jedną trzecią.
Wygodne buty są obowiązkowe. Ulice Ortigii są ze starego, wytartego wapienia — gładkie, nierówne i miejscami śliskie. Klapki to zły pomysł poza plażą.
Zarezerwuj wyprawę na ryby lub rejs wokół wyspy. Małe łodzie odpływają z Porto Grande i okrążają wyspę w 1–2 godziny, mijając Castello Maniace, groty morskie wzdłuż południowej strony i Fonte Aretusa od strony morza. Licz się z 15–25 EUR na osobę.
Połącz z Noto i Katanią. Ortigia leży idealnie na objazdówkę po wschodniej Sycylii. Noto leży 40 minut na południe (miasto barokowe, dziedzictwo światowe), Katania godzinę na północ, a Etna dwie godziny dalej.
Odwiedź Santa Lucia alla Badia dla Caravaggia. Niewielki kościół przy Piazza del Duomo ma „Pogrzeb św. Łucji” Caravaggia z 1608 roku — wstęp wolny i często zupełnie pusto. Jedno z najbardziej niedocenianych doznań artystycznych Włoch.
Trzy noce to minimum. Wycieczka jednodniowa wystarczy na Piazza del Duomo i kanapkę, ale by naprawdę poczuć rytm Ortigii — poranny targ, cichą sjestę, wieczorne aperitivo, nocne puste place — potrzebujesz co najmniej trzech nocy.
Podsumowanie — czy Ortigia jest warta odwiedzin?
Ortigia to jedno z najbardziej skoncentrowanych doznań historycznych Włoch. Kilometr długości. 500 metrów szerokości. A w tej przestrzeni: najstarsza grecka świątynia Sycylii, katedra zbudowana wewnątrz innej greckiej świątyni, mityczne źródło słodkiej wody, normański zamek, jeden z najpiękniejszych placów Włoch, targ spożywczy światowej klasy i lody, które zawstydzają Rzym. Dodaj zachody słońca nad Morzem Jońskim, aperitivo przy Fontana di Aretusa i kanapki, które będą cię prześladować w snach — a masz jedno z absolutnie niezbędnych doznań Sycylii.
Połącz Ortigię z Noto dla większej dawki baroku, Katanią dla street foodu i wulkanicznej energii oraz wyprawą samochodem w głąb Sycylii dla pełnego doświadczenia wyspy. Ale niezależnie od tego, ile masz czasu — spędź co najmniej dwie noce na samej wyspie. Gdy jednodniowi turyści znikają po południu, a Ortigia wraca do swoich 4000 mieszkańców, wtedy zaczyna się magia.
Buon viaggio!
